Wyszukaj według identyfikatora
Wyszukiwanie po identyfikatorze Zamknij close
ZAMKNIJ close
account_circle Jesteś zalogowany jako:
ZAMKNIJ close
Powiadomienia
keyboard_arrow_up keyboard_arrow_down znajdź
removeA addA insert_drive_fileWEksportuj printDrukuj assignment add Do schowka
comment

Artykuł

Data publikacji: 2022-01-14

Większe uprawnienia dla fiskusa i nowe możliwości dla podatników

W dzisiejszym poradniku - ostatnim z cyklu o Polskim Ładzie - przybliżamy nowości wprowadzone w regulacjach dotyczących kontroli i postępowań podatkowych. Nie są one wprawdzie tak spektakularne jak zmiany w rozliczaniu podatków dochodowych czy obliczaniu składki zdrowotnej, ale w praktyce mogą się okazać równie ważne dla podatników. I tak sprzedawcy mogą się spodziewać, że któryś klient okaże się w istocie funkcjonariuszem celno-skarbowym dokonującym nabycia sprawdzającego. Nawet jeśli w tym przypadku uda się uniknąć mandatu karnego skarbowego, to kłopotliwa może być sama konieczność chwilowego zaprzestania sprzedaży na czas sporządzenia notatki służbowej przez sprawdzającego. Z kolei dłużnicy, których zaległości podatkowe przekraczają 10 tys. zł, muszą się liczyć z tym, że fiskus może tymczasowo zająć ich ruchomości. Wprawdzie po 96 godzinach takie zajęcie musi być zaakceptowane przez organ egzekucyjny, ale nawet cztery dni bez komputera czy samochodu mogą stanowić spory kłopot dla przedsiębiorcy.

Trudno natomiast przewidzieć, jak w praktyce szef Krajowej Administracji Skarbowej będzie korzystać z nowego uprawnienia do informowania podatnika o możliwym ryzyku uczestnictwa w oszustwie karuzelowym. Obawy może budzić choćby to, że przekazanie takiej informacji nie będzie obowiązkiem organu, a przedsiębiorcy nie będą mogli samodzielnie występować z wnioskiem o informację o podejrzanych kontrahentach.

Za krok w dobrym kierunku można natomiast uznać wprowadzenie możliwości zawarcia z ministrem porozumienia inwestycyjnego czy zniesienie obowiązku składania czynnego żalu w przypadku korekty części ewidencyjnej JPK_VAT. ©℗

Marcin Mroziuk

W cyklu o Polskim Ładzie ukazały się poradniki:

"Rewolucja w PIT i składce zdrowotnej" (DGP nr 224/2021)

"CIT. Dodatkowe obciążenia i nowe możliwości dla podatników" (DGP nr 229/2021)

"Zmiany w ryczałcie od najmu i od działalności gospodarczej" (DGP nr 234/2021)

"Nowe ulgi dla firm planujących rozwój" (DGP nr 239/2021)

"Kluczowe zmiany w cenach transferowych" (DGP nr 244/2021)

Urzędnik skarbowy może udawać klienta

Nabycie sprawdzające to nowe uprawnienie nadane Krajowej Administracji Skarbowej. Jego istotą jest zakup przez urzędników skarbowych lub funkcjonariuszy celno-skarbowych towarów lub usług od podatników. Celem zakupu będzie obserwacja ze strony urzędników, czy podatnik wywiązał się z obowiązków zaewidencjonowania sprzedaży przy zastosowaniu kasy rejestrującej oraz wydania nabywcy paragonu fiskalnego dokumentującego sprzedaż.

"Sprawdzanym" podatnikiem w ramach nabycia sprawdzającego jest podatnik dokonujący sprzedaży towarów lub usług albo osoba dokonująca sprzedaży towarów lub usług w jego imieniu.

"Sprawdzającym" jest natomiast osoba zatrudniona w jednostce organizacyjnej Krajowej Administracji Skarbowej, wykonująca czynności służbowe w urzędzie skarbowym albo urzędzie celno-skarbowym.

Cel zmian wprowadzonych przez Polski Ład

Nabycie sprawdzające w zamyśle ustawodawców ma stanowić instytucję, która będzie przeciwdziałać negatywnym zjawiskom nieewidencjonowania przez sprzedawców rzeczywistego obrotu, a co za tym idzie, zaniżania opodatkowania. W ten sposób nabycie sprawdzające ma być również instytucją chroniącą uczciwą konkurencję i uderzającą w szarą strefę. W uzasadnieniu do projektu ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2105; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2469; dalej: Polski Ład) szarą strefę w obszarze niewłaściwego ewidencjonowania sprzedaży przy pomocy kas rejestrujących oszacowano na poziomie 2,4 mld zł. Fundacja Rozwoju Obrotu Bezgotówkowego szacuje natomiast szarą strefę na 10 mld zł. Nabycie sprawdzające ma więc stanowić kolejne narzędzie do walki z wyłudzeniami VAT, a także dla ochrony zasad sprawiedliwości podatkowej realizowanej przez powszechność i równość opodatkowania.

Chociaż do tej pory urzędnicy mieli możliwość dokonywania kontroli poprawności wystawiania paragonów, takie działania miały formę przeprowadzanych czasowo akcji. Nabycie sprawdzające usankcjonuje sprawdzanie paragonów jako odrębną instytucję, ze specjalnie w tym celu wyodrębnionym budżetem. O skali, na jaką przeprowadzane mają być nabycia sprawdzające, mogą świadczyć założenia przyjęte w odniesieniu do wydatków budżetowych przeznaczonych na nabycie sprawdzające. Szacuje się, że organy w skali roku mogą przeprowadzić ok. 170 tys. czynności sprawdzających, co oznacza średnio 35 kontroli przeprowadzanych przez jeden organ w miesiącu (przy 416 urzędach skarbowych oraz celno-skarbowych). Przewidziano, że w pierwszym roku wydatki na nabycie sprawdzające wyniosą 8,5 mln zł, w kolejnych latach zaś 1,7 mln zł rocznie. Z założenia większość środków przeznaczonych na zakup towarów i usług w ramach nabycia sprawdzającego ma jedynie rotować, a więc wracać do funduszu po zwrocie zakupionych towarów. W przypadku wielu z towarów bądź usług taki zwrot nie jest jednak możliwy - przewidziano więc, iż w tym celu każdego roku budżet będzie uzupełniany do stanu początkowego.

Przebieg nabycia sprawdzającego

W celu sprawdzenia, czy podatnicy odpowiednio ewidencjonują sprzedaż za pomocą kasy rejestrującej, a następnie wydają paragon fiskalny nabywcy, urzędnicy będą dokonywać zakupów towarów oraz usług. W momencie zakupu sprawdzany nie będzie miał świadomości, że celem transakcji jest jedynie kontrola poprawności jego postępowania. Urzędnik dokonujący czynności kontrolnych jest zobowiązany do odpowiedniego wylegitymowania się podatnikowi, jednak obowiązek okazania legitymacji przez urzędnika aktualizuje się dopiero po nabyciu towaru lub usługi od sprawdzanego. Po dokonaniu nabycia towaru lub usługi sprawdzający:

  • okazuje sprawdzanemu legitymację służbową,
  • informuje sprawdzanego o dokonaniu nabycia sprawdzającego,
  • poucza sprawdzanego o jego prawach i obowiązkach.

Zgodnie z ustawą z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 422; ost.zm. Dz.U. z 2021 r. poz. 2105; dalej: ustawa o KAS) nabycie sprawdzające jest dokonywane na podstawie nie tylko legitymacji służbowej, lecz także stałego upoważnienia udzielonego przez naczelnika urzędu skarbowego albo naczelnika urzędu celno-skarbowego. Sprawdzany ma prawo zażądać od sprawdzającego okazania stałego upoważnienia.

Biorąc powyższe pod uwagę, należy zauważyć, że urzędnik dysponować musi dwoma dokumentami - legitymacją służbową oraz stałym upoważnieniem udzielonym przez odpowiedniego naczelnika urzędu skarbowego bądź celno-skarbowego. Obowiązek okazania drugiego z dokumentów aktualizuje się jednak dopiero na żądanie sprawdzanego.

Zwrot towarów

Zakupione podczas nabycia sprawdzającego towary zostaną w większości przypadków zwrócone sprawdzanemu (podatnikowi) po kontroli prawidłowości wydania paragonu fiskalnego i zarejestrowaniu w kasie. Zgodnie z ustawą o KAS zwrot towaru (wraz z paragonem fiskalnym dokumentującym sprzedaż tego towaru, jeżeli paragon ten został wydany) powinien nastąpić niezwłocznie.

W przypadku niektórych towarów i usług może jednak być inaczej. Towar nie będzie podlegał zwrotowi, jeśli z uwagi na jego szczególne właściwości nie jest możliwa ponowna sprzedaż. Sprawdzany może wówczas (ale nie musi) zgodzić się na pozostawienie towaru w miejscu jego nabycia.

W przypadku usług znaczenie będzie mieć, czy dana usługa została wykonana przed zapłatą za nią przez funkcjonariusza dokonującego kontroli. Usługa wykonana nie podlega zwrotowi, w związku z czym sprawdzanemu nie zostanie oddany paragon fiskalny i nie będzie on zobligowany do zwrotu zapłaty. przykład 1 Natomiast gdy za usługę nabytą w toku nabycia sprawdzającego zapłacono z góry, sprawdzany będzie obowiązany do zwrotu zapłaty, gdy usługa ta nie została de facto wykonana. przykład 2

Przykład 1

Usługa wykonana przed wydaniem paragonu

Spółka będąca czynnym podatnikiem VAT w Polsce posiada sieć restauracji, w których świadczy usługi gastronomiczne. Zgodnie z przyjętym modelem świadczenia usług klienci dokonują zapłaty za zamówione posiłki i napoje po konsumpcji. Po wydaniu przez kelnera paragonu fiskalnego do jednego z zamówień klient okazał posiadaną legitymację służbową funkcjonariusza urzędu skarbowego. Ponieważ nabycie sprawdzające dotyczyło świadczenia usług, urzędnik sporządził protokół z przeprowadzonego nabycia sprawdzającego mimo prawidłowego zaewidencjonowania sprzedaży przez kelnera. Usługa gastronomiczna została wykonana przed wydaniem paragonu, w związku z czym paragon fiskalny nie został oddany kelnerowi, ...

close POTRZEBUJESZ POMOCY?
Konsultanci pracują od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 - 17:00